De Verstandige en Zuinige huisvrouw of Nieuwe avonturen met een pollepel, zo heetten vroeger veel kookboeken. Bedoeld om de lezer op gedegen, maar gortdroge manier zuinig, netjes en zonder veel liflafjes een maaltijd op tafel te laten zetten.
Ter lering vooral. Nu worden kookboeken vooral ook ter vermaak gemaakt. Uit de vele kookboeken, die rond de feestdagen worden uitgebracht, een selectie. Niet met de bedoeling dat u vijf gangen menu's leert bereiden. Maar wel hapjes, snacks en maaltijden, die nu eens geen keukenslaaf van je maken.
Kerst met Elizabeth David
Als het aan haar zou hebben gelegen, zou de kerstmaaltijd van Elizabeth David bestaan uit een omelet en een plak koude ham, met een lekkere fles wijn tussen de middag en 's avonds een sandwich met gerookte zalm en een glas champagne op een dienblad in bed. Maar zij, de grande dame van de Engelse kookliteratuur, had niks te willen. Voor alle mensen die de 'weerzinwekkende orgie van geld uitgeven en koken' (haar eigen woorden) moesten overleven, bundelde Elizabeth David al haar verhalen over eten met kerst. Haar dood in 1992 gooide roet in het eten. Pas dit jaar werd uit haar literaire nalatenschap de bundeling opgediept, inclusief een even gedegen als hilarische inleiding. Uit alle poriën van dit boek stroomt een grote liefde voor eten. En dan niet de ingewikkelde recepten die hedendaagse topkoks nonchalant opdringen aan ploeterende amateurkoks, maar pure, eenvoudige gerechten. Het plezierige van dit boek - en van veel van haar andere boeken - is dat David de recepten voorziet van prachtige verhalen die de schijn van luchtigheid hebben, maar die gebaseerd zijn op een onovertroffen kennis van de wereldkeuken. Een nadeel kan zijn dat David de recepten wel wat losjes presenteert, zonder altijd precieze hoeveelheden aan te geven. Soms moet je het aantal keurig afgestreken lepels er zelf maar bij bedenken.
Informatie: Elizabeth David's Kerstmis - authentieke recepten voor de feestdagen, uitg. Spectrum, geb., 172 blz., prijs: 19,95 euro
Spek van slager Blom
Diny Schouten heeft al jaren haar eigen eetrubriek in Vrij Nederland en daarin is ze steevast op zoek naar het diepere wezen van onze voeding. Wat maakt goede yoghurt tot goede yoghurt en waarom moeten we vooral scharrelvlees eten? Allemaal vragen waarop zij antwoord geeft in haar boek, Het spek van slager Blom. De ondertitel van het boek luidt Over wat er nog te eten is en dat geeft meteen een beetje de toon aan van de verhalen. Die is niet erg hoopgevend, dus is het goed om Het spek van slager Blom in kleine stukjes te consumeren.
Informatie: Diny Schouten, Het spek van slager Blom, uitg. Pereboom, 303 blz., prijs: 24,50 euro. ISBN 90-77455086.
Vive le terroir!
In Franse wijnkringen wordt de laatste jaren weinig meer geproost en getoost op het grote verkoopsucces van de eigen Chablis, Elzasser of Côte du Rhône. Frankrijk, lange tijd onaantastbaar wijnland nummer een, voelt steeds meer de hete adem van de zogenaamde nieuwe wijnlanden in de van angstzweet kleffe nek. Chilenen, Argentijnen en Uruguyanen maken wijnen die in kwaliteit tal van Fransen evenaren. En dan hebben we het nog niet eens over de prijzen. De wijnen uit de nieuwe wereld zijn vaak vriendelijker geprijsd dan die uit la douce France. Tijd voor een tegenoffensief dus. Zoals de wijnatlas Frankrijk van Benoît France aantoont. In zijn voorwoord op zijn prachtig uitgevoerde wijnatlas geeft France aan dat het Frankrijk menens is. ,,Hoewel het intellectueel gezien moeilijk is om de suprematie van de Franse productie tegenover die van de Nieuwe Wereld te verdedigen, is zij onweerlegbaar en dat moet met luide stem worden verkondigd." En dat doet France dan ook. Niet alleen met luide stem, maar ook op gedegen wijze, waarbij de nadruk sterk wordt gelegd op datgene, wat volgens France de uniciteit van de Franse wijnen het meest aantoont: het terroir, waaronder het op elkaar inwerken van de grond, de druivenrassen en het klimaat verstaan wordt. Want het hooggestemde doel van dit kwaliteitsrijke boek is ,,de consument bewust maken van de rijkdom en superioriteit van de Franse wijnen''. Lukt dat? Van een boek alleen moet je het als wijnland niet hebben. Maar dat neemt niet weg dat het voor elke wijnliefhebber ondanks dat bombastische voorwoord een waar genot is deze veelkleurige atlas met zijn vele uitgebreide overzicht- en detailkaarten te bekijken en de gedegen, verhelderende teksten te lezen. Van elke Frans wijngebied worden toegelicht de wijngaard en zijn omgeving, het klimaat, de grond, de druivenvariëteiten en de wijnen, die er gemaakt worden. Achterin is een lijst van wijntermen met verklaring opgenomen. Verder maakt een register het makkelijk snel een wijn te kunnen opzoeken en vinden. Met of zonder glas Franse wijn in de hand.
Informatie: Benoît France, Wijnatlas Frankrijk, Lannoo-Terra, 322 blz., 59,50 euro, ISBN 9020952188.
Slim, snel en origineel
Het vervelende van koken is het bij elkaar zoeken van de vereiste ingredienten, waarvoor je tal van winkels af moet reizen.
Met daarbij ook nog eens dat lange wachten voordat je aan de beurt bent (en niet te vergeten het verpeste humeur als 'ze' het snufje 'tijgersaffraan' niet hebben of het mespuntje 'mongools peperzaad' net is uitverkocht). De Britse topkok Conrad Gallagher heeft zich al dat leed en chagrijn aangetrokken en een handig kookboek voor ingredienten-zoeken-haters gemaakt. Elk recept van Gallagher bestaat uit niet meer dan zes ingredienten. Nee, niet de vergezochte en dure, maar de gangbare, die je makkelijk kunt kopen. Recepten voor voorgerechten, soepen, salades, pasta's en risotto's, vis en schelpdieren, vlees, wild en gevogelte, groenten en desserts. Origineel zijn lukt makkelijk met zes ingredienten, zoals Gallagher aantoont. Pastinaak met honing, salade van rosbief met blauwschimmmelkaas en varkensvlees met pompoencurry of warme ananas met chocolademousse, zijn aanlokkelijk voor de snel kokers en voor de culi snobs, die graag met iets gedurfds te koketteren.
Informatie: Conrad Gallagher, Neem 6 ingrediënten, uitg. Bzztôh, 160 blz., prijs: 23,50 euro, ISBN 90 453 0353 1.
E delicioso tostare
Zijn naam heeft hij gekregen van de Italianen. De Britten maakten van hun eigenzinnige versie een wereldhit. En Nederlanders maakten een interessant boekje over dit broodhapje, dat in welke variant ook zowat iedere mond kan bekoren: de tosti, afgeleid van het Italiaanse tostare, dat roosteren betekent. De Engelsen gaan nog verder terug een laten hun toast afstammen van het Romeinse tostum, dat 'geroosterd' betekent. Mooi allemaal, maar het waren toch de Fransen die het oermodel van de tosti uitvonden. In 1901 werd voor het eerst een croque monsieur gebakken: twee dikke plakken witbrood met daartussen kaas en ham. Sindsdien is deze monsieur, die later ook een madame aan zijn zijde kreeg toen er bovenop hem een spiegelei werd gelegd, aan een internationale succesreis zonder weerga begonnen. Het grappige en instructieve boekje ter grootte van twee tosti's illustreert dit. Het succes van de tosti en zijn zusjes focaccia, bruschetta, crostini, pitta en pide komt door het gemak, waarmee je zo'n warm, heerlijk smakend broodje maakt. Het is bovendien goedkoop, want met oud brood kun je een appetijtelijke tosti maken. Je hoeft er niet uren voor in de keuken met dikke kookboeken te staan. En met heel weinig ingrediënten maak je al zo'n warme broodsnack, die de grote en kleine trek stilt. Wie eens wat anders wil dan de obligate tosti ham-kaas, waar Nederlanders zich ongans aan eten, moet dit boekje beslist kopen. Ruim tachtig recepten voor tosti's, (vis- en vlees-)toast, fingertoasts (kleine hapjes), zoete broodjes (wentelteefjes met peer en amandelen bijvoorbeeld), plus kadertjes met adviezen hoe je zelf focaccia, pita en croutons maakt. Maar, zo geven de auteurs van het boek in navolging van de Engelsen aan, ,,toast-making is like nose-picking'', tosti's maken is als neuspeuteren: hoe je je tosti ook maakt, doe het op je eigen manier, met je eigen favoriete brood en beleg. Het boekje Toast! geeft goede tips, voor alle soorten broodtypes: (dat van dat neuspeuteren kun je beter vergeten).
Informatie: Toast!, uitgeverij Miller Media, 179 pag., prijs: 15,99 euro, ISBN 90 76218 60 9.
..................
