We gebruiken het elke dag. Boter. Op de boterham (handig, want dan blijft de hagelslag goed plakken!). En in de pan om te bakken en te braden. Maar wie heeft eigenlijk de boter uitgevonden en wanneer? Hoe lang gebruiken we al boter?
De geschiedenis van boter voert ons ver terug. Het is niet exact vast te stellen wie, waar, wanneer de vinding bedacht. Op welke wijze de zuivelbereiding in de eerste zeven eeuwen van onze jaartelling in zijn werk ging, is niet precies te zeggen. Maar we kunnen wel aannemen dat dit op zeer primitieve wijze gebeurde. Men fokte de dieren voornamelijk voor het vlees en de huiden. Aan de melkerij werd weinig gedaan, zo meldt dr.ir. W. Knapp in een boek waarin de geschiedenis van de boterhandel in Nederland wordt beschreven. Karel de Grote (768-814) bevorderde de landbouw. In zijn tijd kreeg de zuivelbereiding meer betekenis. In Friesland was in de achtste eeuw zelfs een overvloed aan boter.
In vroeger tijden werd overigens wel eens geknoeid met de kwaliteit van de boter. Ook werd boter voor andere doeleinden gebruikt. Eeuwen geleden werd slechte boter bijvoorbeeld als wagensmeer gebruikt. Ook diende boter als geneesmiddel, ongeveer zoals tegenwoordig de vaseline. Met de toenemende welvaart kwam boter echter meer en meer als voedingsmiddel in gebruik, namelijk bij het bereiden van spijzen. Het gebruik op de boterham is pas later gemeengoed geworden. Het is niet precies bekend wanneer.
We weten dus niet wie, wanneer de boter heeft uitgevonden. Wel weten we wie de uitvinder van de margarine is. Deze vinding dateert van omstreeks 1860 en is van de Fransman Hippolyte Mege-Mouries. Hij bedacht ook de naam. Het woord margarine is afkomstig van het Griekse woord margarites, wat parel betekent. Margarine heeft woordtechnisch dus niets met mager van doen. De Nederlander Antoon Jurgens (Van de Berg & Jurgens, voorheen Rotterdam) kocht het patent en introduceerde de margarine in ons land.
Veel mensen smeren margarine en halvarine op brood. Margarine is een smaakmaker, het maakt brood smeuiger en lekkerder. En daarnaast zorgt margarine er natuurlijk voor dat het beleg er niet af valt. In margarine zitten belangrijke voedingsstoffen zoals onverzadigde vetzuren en vitamine A, D en E. Margarine wordt gemaakt van plantaardige oliën (zoals zonnebloemolie, raapolie). De olie wordt gemengd met onder meer water. De bestanddelen worden continu gemengd, gekneed en gekoeld. Daardoor krijgt het product de gewenste stevigheid en kan het worden verpakt.
